Boekenmonster las Efter

Efter speelt in een nabije toekomst waarin artsen en wetenschappers verliefdheid als psychische aandoening zijn gaan beschouwen. De medische industrie springt gretig op de nieuwe diagnose in. Er openen klinieken tegen liefdesverslaving, en farmaceut Fizzler wil als eerste een geneesmiddel tegen verliefdheid op de markt brengen: Efter.

In Efter volgen we negen personages die ieder op hun eigen manier met de introductie van het medicijn te maken krijgen. De pr-man die Efter in de markt moet zetten, een pubermeisje dat voor het eerst verliefd wordt, een journaliste die onraad ruikt. Wat zij niet weten, is dat hun individuele keuzes en beslissingen een noodlottige reeks gebeurtenissen in gang zetten.

Thema’s: liefde, psychische aandoening

Let op: dit artikel bevat spoilers.

Titel. Efter is de naam van het middel dat tegen LAD (Love Addiction Disorder) ingezet wordt. Het zijn als het ware pillen tegen verliefdheid. De pillen lijken de gebruiker emotioneler te maken dan deze persoon voorheen was.

Samenvatting

Het begint met een soort blog geschreven door Laura Horst. Het stuk dat zij geschreven heeft, is ondertussen 15.019 keer gekocht voor de prijs van 0,75 (er staat geen geldeenheid bij). Laura Horst heeft onderzoek gedaan naar Efter. In deze blog schrijft ze over Roya die de minnares van haar man met een stanleymes vermoord. Dit is slachtoffer nummer 103 dat met Efter in verband wordt gebracht.

Vertelde tijd. Het verhaal start in mei en eindigt in december. De vertelde tijd is dus acht maanden.

Perspectief. De hoofdstukken worden steeds vanuit het perspectief van twee personages verteld. Welke personages dat zijn, wisselt per hoofdstuk. In het eerste hoofdstuk staan Pete en Robert centraal, in een ander hoofdstuk Meija en Sjoerd, enzovoorts. We hebben hier dus te maken met een meervoudig perspectief. Er wordt gebruik gemaakt van personale vertellers:

Hij weet nog maar de helft van wat hij wilde weten: Heleen en hij zijn nog samen, dat is hoopgevend, maar hoe zit het met Henk Schrama? En waarom kijkt Robert alsof iemand hem zojuist in het gezicht heeft geslagen?

Uit: Efter, bladzijde 27

De hoofdstukken worden afgewisseld met een soort van blogs. Deze zijn in een ik-perspectief geschreven:

Ik wilde dat hij zou stoppen. Als de meisjes huilen, wil ik net zo goed dat ze stoppen, maar nu, bij Silver, wilde ík ook troosten.

Uit: Efter, bladzijde 70

De gebeurtenissen zijn al achter de rug, dus kan de verteller er commentaar op geven; we noemen het een vertellend ik.

Mei

In mei is Robert aanwezig op een exclusieve presentatie. Hij vraagt zich af wat hij daar doet. Hij is wetenschapper en zijn artikel over alcoholverslaving zal binnenkort gepubliceerd worden. Even denkt hij dat hij vanwege dit artikel uitgenodigd is. Later blijkt dat hij uitgenodigd is door Pete, die hij kent van vroeger, van de studievereniging. Pete hoopt dat Robert een sterke band met zijn schoonvader heeft en hij via Robert dus een toevallige ontmoeting kan arrangeren. Dat blijkt niet het geval.

Pete is head director business connections bij Fizzler Inc. Dit bedrijf geeft nu een presentatie over verslaving, waarbij het met name gaat om LAD (Love Addiction Disorder). Fizzler Inc. ontwikkelt pillen tegen verliefdheid.

Na het hoofdstuk waarin Robert en Pete centraal staan, volgt weer een soort blog. Dit keer is de blog geschreven door Fajah. Ze is 16 jaar oud en schrijft over haar opname, die zij bewust ondermijnt door zich niet te houden aan de regels (fase 1: geen contact met subject, fase 2: praten over subject en fase 3: niet praten over subject). Ze is bevriend geraakt met de 18-jarige Silver, die ook opgenomen is. Hij slikt de nieuwe pillen en voelt zich emotionelere dan hij daarvoor was. Fajah kan hier niet over meepraten, zij slikt de pillen niet.

Fajah benoemt in haar blog dat zij niet ziek is. De vraag rijst meteen: Als ze niet ziek is, waarom is ze dan opgenomen? De instelling waar ze nu zit, lijkt een behoorlijk intense psychologische behandeling te bieden. Desondanks lijkt de opname wel op vrijwillige basis te geschieden. De meesten zitten er omdat zij iets voor een ander voelden, maar die gevoelens niet beantwoord werden.

Het interessante aan de blog van Fajah is dat zij dus zowel insider (ze is opgenomen) als buitenstaander (ze is niet ziek) is , waardoor ze met een kritische blik naar de instelling, de behandeling en de patiënten kijkt. Ik vind haar een scherp verstand hebben en heldere observaties maken:

Om de fijne dingen werd gehuild omdat ze voorbij waren, om de minder fijne dingen werd gehuild omdat ze gebeurd waren, dus in feite huilden de meisjes om álles wat ze meegemaakt hadden, omdat ze een verleden hadden en dus eigenlijk gewoon omdat ze leefden.

Uit: Efter, bladzijde 62

Thema. Liefde/verliefdheid is een belangrijk thema in Efter. De invalshoek is dat liefde een ziekte is die behandeld moet worden. Verschillende personages houden zich bezig met de vraag wat liefde is:

‘Ben je verliefd, dan zet je elkaar op een voetstuk […] Vanaf dat voetstuk kun je elkaar bewonderen en begeren, maar écht samenzijn is onmogelijk, want je staat op een plek die een ander voor je heeft gekozen en kunt daar dus niet zomaar weg.

Uit: Efter, bladzijde 85

Sjoerd denkt ook:

You make me forget myself: misschien is dat liefde.

Uit: Efter, bladzijde 104
Juni

In dit hoofdstuk staan Meija en Sjoerd centraal. Meija, de stiefdochter van Robert, probeert contact te krijgen met haar vriendje Sjoerd. Hij reageert niet op haar. Zij maakt zich zorgen om hem. Ze gaat naar zijn huis toe om erachter te komen wat er aan de hand is.

Sjoerd is ondertussen in Krakau met Lisa. Hij leerde haar kennen toen ze 21 jaar oud waren en ze kregen een relatie. Op het moment dat eten Lisa’s leven ging beheersen, ging het slechter tussen hen en Sjoerd was dan ook vooral opgelucht toen Lisa naar Zuid-Afrika ging. Nu is ze terug en het probleem dat tussen hen in stond is opgelost. Hij kan dus weer met haar verder, maar is ook van Meija gaan houden. Hier moet hij dus een keuze gaan maken. Meija maakt geen schijn van kans. Ze is nog een tiener en het is voor Sjoerd, die in de twintig is, dus helemaal niet legaal om een (seksuele) relatie met haar te hebben. Dit gegeven beïnvloedt zeker zijn keuze voor Lisa.

Meija weet in Sjoerds huis te komen en bevindt zich daar op het moment dat Sjoerd en Lisa van hun reisje terugkomen. Ze verstopt zich in de kast en wordt geconfronteerd met de reden van Sjoerds stilzwijgen.

Aan het einde is er weer een blog van Fajah. Ze schrijft over Maan, een meisje dat ook opgenomen is. Maan komt niet opdagen bij het ontbijt of bij de activiteiten erna. Later op de dag wordt aan de meisjes verteld dat Maan gevonden is en dat dat geen prettig gezicht was.

Tijd. Er zijn aanwijzingen dat het verhaal zich niet in het hier en nu afspeelt, zoals het gebruik van onbekende dingen als Seos, Toad en meeks. Door een uitspraak van Sjoerd wordt duidelijk dat Efter zich in de nabije toekomst afspeelt:

De voordelen van het aanhouden van zijn iPhone wegen allang niet meer op tegen de nadelen van het ontberen van een Seos.

Uit: Efter, bladzijde 93

Plaats. Er wordt benoemd dat de kliniek zich in Nederland bevindt. Het verhaal speelt zich dus in dit land af. De precieze locatie wordt niet duidelijk, maar dat is ook niet relevant voor het verhaal.

Juli

Juli wordt verteld vanuit de perspectieven van Heleen en Katinka. Er zijn inmiddels dus aardig wat personages opgevoerd, maar ze hebben wel allemaal een link met elkaar. Hierdoor voelt het verhaal toch als een geheel aan.

Heleen is de partner van Robert en de moeder van Meija. Ze zit nu met Meija in de trein op weg naar Jagthof, de kliniek waar Meija voor LAD behandeld zal worden. Dat ze van het bestaan van deze kliniek afweten, komt doordat Robert hier via Pete over gehoord heeft. Meija wil hier zelf heen.

Katinka heeft een relatie met Pete. Ze is de oprichter van Jagthof. Zij rond net een interview met Laura af, als Meija arriveert. Om te voorkomen dat Laura met de meisjes spreekt, vraagt ze Fajah om Meija een rondleiding te geven – iets wat ze normaal altijd zelf doet.

Na dit hoofdstuk volgt weer een meek (dat is hoe deze blogs genoemd worden). In tegenstelling tot de vorige delen van dit verhaal, waar steeds één meek geplaatst werd, volgen er nu meerdere. Alle meeks zijn door Fajah geschreven en zo komen we meer te weten over haar en het leven op Jagthof.

Katinka lijkt door te hebben dat Fajah niet op Jagthof hoort en ze beseft dat ze overtuigender moet zijn. Om deze reden begint ze nu alsnog met het slikken van de pillen (Efter), op een moment dat ze zeker weet dat Katinka dit kan zien.

Fajah en Meija worden vrienden en ze vertelt Meija dan ook de echte reden van haar verblijf in de kliniek. Na een nacht waarin Silver, Fajah en Meija met elkaar zoenen lijkt de vriendschap te veranderen, in elk geval van Fajahs kant, die bijvoorbeeld een prooi voor Meija vangt. Silver merkt op dat Fajah veel emotioneler reageert dan hij haar kent. Als Silver de fases doorlopen heeft en uit de kliniek vertrekt, geeft hij Fajah een verhaal op een rol. Als ze het gelezen heeft, smijt ze dit weg. We komen er (nog) niet achter wat er op de rol stond.

Augustus

Augustus bestaat uit meeks. De eerste is van Laura Horst, die verslag doet van haar onderzoek naar Jagthof en Efter. Maan is uit het water getrokken en gereanimeerd, maar wat deed dit meisje al twaalf weken in kliniek Jagthof, terwijl ze niet aan de toelatingseisen voldeed? De conclusie is dat er een duidelijke verstrengelingen van belangen is; de patiënten worden gebruikt als proefkonijnen om het middel Efter te testen en dat is mogelijk doordat de oprichter getrouwd is met Pete, die bij Fizzler werkt.

In de meek van Fajah volgt nu het verhaal van Silver met als belangrijkste boodschap aan Fajah: zadel anderen niet met jouw liefde op.

Vertelstructuur. Het verhaal is niet helemaal chronologisch: het start namelijk met een meek uit december. Dit is eigenlijk het einde van het verhaal. Daarna word teruggegaan in de tijd, naar mei, en van daaruit wordt het verhaal chronologisch verteld tot december.

Tijd. Het verhaal wordt discontinu verteld. Er zit een gat tussen augustus en september, je weet dus niet wat er in de tussenliggende tijd precies gebeurd is. Maar ook in de opeenvolgende maanden weet je maar een deel, omdat je niet meer dan fragmenten meekrijgt.

Hamvraag. Wat zou jij in deze situatie gedaan hebben? Als je wist wat Laura wist over Efter, zou je die informatie dan gedeeld hebben zoals zij deed, of zou je het voor je gehouden hebben?

December

Het artikel van Laura Horst blijkt nogal wat teweeg gebracht te hebben. Onzorgvuldigheid van haar kant is volgens sommigen de oorzaak van het Efterdrama. Over dit drama hebben we al eerder gelezen, helemaal aan het begin van het boek. Efterslachtoffer #001 waar Laura in dat stuk naar verwijst, blijkt Fajah te zijn.

Het verhaal eindigt met een hoofdstuk waarin Laura en Silver centraal staan. Laura zoekt contact met Silver en uiteindelijk hebben ze een afspraak. In dit gesprek zoekt Laura vooral bevestiging, dat ze het juiste gedaan heeft door haar resultaten over Efter (het werkt averechts als je niet verliefd bent) en over Jagthof en de meeks van Fajah naar buiten te brengen.

Silver lijkt opgelucht te zijn, want hierdoor vraagt Laura niet door, terwijl er aanwijzingen in het gesprek zijn. Silver noemt dat Efter veel mensen ook gelukkig heeft gemaakt. Een van die mensen blijkt hij zelf te zijn, want dankzij Efter is hij nu eindelijk samen met zijn subject.

TitelEfter
AuteurHanna Bervoets
ISBN9789025443429
Jaartal van uitgave2014
UitgeverijAtlas Contact

Wees de eerste om te reageren

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *